Tấm Ảnh Không Có Tôi
Sáu ngày sau khi dọn di vật của bố, tôi lục được một tấm ảnh trong lớp ngăn tủ quần áo.
Tấm ảnh chụp ở Thanh Đảo, bên biển, gần cầu cảng.
Bố mặc chiếc áo khoác màu xám quen thuộc, mẹ uốn tóc xoăn, em trai Trình Minh Viễn ngồi trên cổ bố, cười đến mức mắt cũng không thấy đâu.
Ba người.
Mặt sau bức ảnh, bằng nét chữ của bố viết: Minh Viễn ba tuổi, mùa hè năm 1996.
Năm 1996.
Tôi năm tuổi.
Tôi có tồn tại, tôi ở ngay trong ngôi nhà này.
Nhưng trong tấm ảnh gia đình này, không có tôi.
Tôi lật qua lật lại tấm ảnh, nhìn rất lâu.
Rồi tôi nghe thấy tiếng em trai từ phòng khách vọng tới:
“Chị, sổ tiết kiệm của bố chị đừng động vào, số tiền đó để tôi xử lý.”
Tôi nhét tấm ảnh vào túi mình.
Tôi muốn xem rốt cuộc trong cái nhà này, còn bao nhiêu thứ không có phần của tôi.
01
Trong ngăn kéo có tổng cộng bốn cuốn sổ tiết kiệm.
Hai cuốn của Ngân hàng Công Thương, một cuốn của Ngân hàng Kiến Thiết, một cuốn tiết kiệm bưu điện.
Tôi còn chưa kịp xem con số, Trình Minh Viễn đã lấy hết chúng đi.
“Chị, chị đã lấy chồng rồi thì quản mấy thứ này làm gì.”
Lúc nói câu đó, cậu ta đã nhét sổ tiết kiệm vào cặp tài liệu của mình rồi.
“Ai nói tôi đã lấy chồng?”
Tôi nhìn cậu ta, “Tôi ly hôn hai năm rồi, chuyện này cậu không biết à?”
Trình Minh Viễn khựng lại một chút, rồi né sang chuyện khác.
“Dù sao thì hậu sự của bố cứ để tôi lo, chuyện tiền bạc chị không cần bận tâm.”
Mẹ ngồi trên sofa, từ đầu đến cuối không nói một lời nào.
Bà cầm quả cam bóc từng múi, rồi lần lượt đưa vào miệng.
Mới làm xong đám tang được sáu ngày, vậy mà bà ăn uống lại khá ngon miệng.
Tôi không cãi với Trình Minh Viễn.
Sau khi về căn nhà thuê của mình, tôi trải tấm ảnh ra trên bàn, dùng điện thoại chụp lại.
Năm 1996.
Tôi nhớ năm đó.
Mùa hè năm ấy, mẹ dẫn em trai đi Thanh Đảo chơi một tuần.
Tôi bị gửi đến nhà dì.
Dì nấu cho tôi bảy ngày cháo trắng ăn với dưa muối.
Tôi hỏi dì vì sao mẹ không dẫn tôi đi cùng.
Dì nói: “Em trai con bị say xe, mẹ con chăm không xuể hai đứa.”
Nhưng trên ảnh, em trai ngồi trên cổ bố.
Bố cũng ở đó.
Hai người lớn dẫn một đứa trẻ, mà không chăm nổi sao?
Ngày hôm sau, tôi đến trung tâm lưu trữ hồ sơ của quận.
Tôi muốn tra giấy khai sinh của mình.
Ý nghĩ này không phải hôm nay mới có.
Hồi nhỏ tôi từng lật sổ hộ khẩu của nhà, phát hiện trang của em trai có ghi tên bệnh viện sinh và bác sĩ đỡ đẻ, còn trang của tôi chỉ có một dòng ghi tay ngày đăng ký.
Lúc đó tôi không nghĩ nhiều.
Bây giờ tôi muốn nghĩ nhiều một chút.
Nhân viên ở trung tâm lưu trữ hồ sơ rất kiên nhẫn, giúp tôi tra trong hệ thống suốt nửa tiếng.
“Trình Minh San, sinh năm 1991 — chị chắc là sinh ở trong thành phố này chứ?”
“Không chắc.”
“Trong hồ sơ sinh của ba bệnh viện trong thành phố, không có thông tin của chị.”
Cô ấy ngẩng đầu nhìn tôi, trên mặt có chút do dự.
“Em khuyên chị nên về hỏi người nhà.”
Người nhà.
Ba chữ này đột nhiên trở nên nặng nề.
02
Bốn mươi chín ngày sau khi bố qua đời, Trình Minh Viễn gửi cho tôi một tin nhắn WeChat:
“Chị, căn nhà của bố em định dọn dẹp một chút rồi tự ở, chị chuyển mấy cuốn sách cũ của chị đi nhé.”
Tôi không trả lời.
Ba ngày sau, cậu ta lại gửi một tin:
“Còn tiền tiết kiệm của bố nữa, đám tang tốn hơn tám vạn, số còn lại tôi tạm gửi tiết kiệm trước.”
Tôi vẫn không trả lời.
Đến ngày thứ năm mươi lăm, Trình Minh Viễn trực tiếp gọi điện tới.
“Chị, ý của em chắc chị cũng hiểu rồi. Bố chỉ có mình em là con trai, nhà với tiền tiết kiệm đương nhiên phải thuộc về em. Nếu chị có ý kiến gì, chúng ta nói rõ từ sớm đi.”
“Cậu đã kiểm tra di chúc chưa?” Tôi hỏi.
Đầu dây bên kia khựng lại một chút.
“Bố không để lại di chúc.”
“Vậy thì đi theo trình tự pháp luật.”
“Chị có ý gì?”
“Kế thừa theo pháp luật, chia đều.”
Nó cười một tiếng, giọng mang theo chút thiếu kiên nhẫn.
“Chị là người đã gả đi rồi——”
“Tôi ly hôn rồi, Trình Minh Viễn.”
“Cho dù chị ly hôn thì chị vẫn là người ngoài, sớm muộn gì——”
Tôi cúp máy.
Ba ngày sau, luật sư của tôi nộp đơn khởi kiện lên tòa.
Trình Minh Viễn đại khái không ngờ tôi làm thật, hôm nhận giấy triệu tập đã gọi cho tôi sáu cuộc.
Tôi không nghe một cuộc nào.
Cuộc thứ bảy gọi tới đơn vị của tôi.
Tiểu Lưu ở quầy lễ tân nhắn lại với tôi: “Chị Trình, em trai chị nói nhất định phải gọi lại cho cậu ấy, bảo là việc nhà.”
Tôi lắc đầu.
Việc nhà, từ lâu đã không còn là chuyện của một nhà nữa rồi.
03
Phiên tòa đầu tiên diễn ra vào tháng thứ tư sau khi bố qua đời.
Tòa án quận, phòng xét xử số ba, trên ghế nghe xử ngồi mẹ và hai dì.
Luật sư của Trình Minh Viễn là một người đàn ông ngoài bốn mươi, họ Hoàng, nói năng rất hùng hổ.
“Thẩm phán trưởng, bị đơn cho rằng di sản của ông Trình Kiến Quốc nên do người con trai duy nhất là Trình Minh Viễn thừa kế. Nguyên đơn Trình Minh San tuy là thành viên trong gia đình, nhưng đã xuất giá nhiều năm, hơn nữa cũng không thực hiện nghĩa vụ phụng dưỡng chủ yếu đối với người để lại di sản——”
“Phản đối.” Luật sư của tôi đứng lên, “Nguyên đơn đã cung cấp sao kê chuyển khoản trong tám năm qua, tổng cộng chuyển cho người để lại di sản bốn trăm mười nghìn tệ. Ngoài ra, nguyên đơn mỗi tuần ít nhất đều thăm người để lại di sản hai lần, có thể dùng camera giám sát của ban quản lý làm chứng.”
Sắc mặt luật sư Hoàng không được đẹp cho lắm.
Trình Minh Viễn ngồi ở ghế bị đơn, quay đầu nhìn mẹ một cái.
Mẹ cúi đầu, không nhìn ai cả.
Thẩm phán lật lật tài liệu: “Hai bên có tranh chấp về phạm vi di sản không?”
“Có.” Luật sư Hoàng nói, “Bị đơn cho rằng, căn nhà ở giai đoạn hai của khu Minh Châu Viên phía bắc thành phố là tài sản người để lại di sản khi còn sống đã tặng cho bị đơn, không thuộc phạm vi di sản.”
Luật sư của tôi đưa ra một văn bản: “Căn nhà này đến nay vẫn đăng ký dưới tên người để lại di sản, không tồn tại việc tặng cho.”
Mặt Trình Minh Viễn đỏ bừng.
Nó đại khái cho rằng chỉ cần miệng nói một câu “bố cho tôi” là đủ rồi.
Sau giờ nghỉ tòa, mẹ chặn tôi lại.
“Tiểu San, đừng đánh nữa.”
Giọng bà rất khẽ, như sợ người khác nghe thấy.
“Em trai con áp lực lớn, nó vừa mua xe, còn phải trả tiền vay mua nhà. Con dư dả hơn một chút thì nhường nó đi.”
Tôi nhìn bà.
“Mẹ, căn nhà trị giá hai triệu hai trăm nghìn, tiền tiết kiệm tám trăm ba mươi nghìn. Cộng lại là ba triệu ba mươi nghìn. Mẹ bảo con nhường bao nhiêu?”
Mẹ không nói gì.
“Là nhường một nửa, hay nhường hết?”
Bà bắt đầu rơi nước mắt.
“Con sao lại thành ra thế này rồi? Một nhà với nhau, có gì mà phải tranh chấp.”
“Vậy mẹ bảo nó đừng tranh nữa đi.”
Mẹ há miệng, nhưng không nói tiếp.
Bà quay người đi về phía Trình Minh Viễn, bóng lưng hai mẹ con đi rất gần nhau.
Tôi đứng một mình trước cổng tòa, gió tháng ba vẫn còn mang theo hơi lạnh.
04
Vụ kiện kéo dài suốt một năm.
Trình Minh Viễn đổi sang một luật sư khác.
Luật sư mới họ Hạ, là một người phụ nữ trung niên rất tinh ranh.
Cô ấy đề xuất một chiến lược mới: cho rằng trong thời gian xuất giá, Trình Minh San không làm tròn nghĩa vụ phụng dưỡng, nên phải được chia ít hoặc không được chia.
Một năm này, Trình Minh Viễn lần lượt gọi điện cho từng người thân.
